يکشنبه ٢٥ آذر ١٣٩٧

مجتمع آموزش عالی فقه

فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَن يَتَطَهَّرُوا

اوقات شرعی به افق شهرها

صفحه اصلی > مدیریت و معاونتها > معاونت آموزش > بانک پایان نامه ها 

حيات اقتصادي معصومين (عليهم السلام) تاریخ ثبت : 1391/01/31
طبقه بندي : ,,
عنوان پایان نامه : حيات اقتصادي معصومين (عليهم السلام)
نگارنده : سيدمحمدانورحسيني
استاد راهنما : محمدرضاجباري
استاد مشاور : حسين انواري نسب
استاد داور : <#f:3172/>
رشته تحصیلی : نامشخص
گرایش تحصیلی : نامشخص
گروه : تاریخ اسلام
تاریخ دفاع : 1387/03/26
چکیده :

چکیده
اهمیت موضوع
اهمیت بررسی وضعیت اقتصادی معصومین(ع)
با توجه به تغییر شرایط حاکم بر عصر هر معصوم و پیدایش این سوال در اذهان که معصومین به لحاظ مالی و اقتصادی چگونه رفتار و وضعیتی داشته اند. اگر متفاوت بوده چرا؟ و چه شرایط تأثیرگذار در حیات اقتصادی آنان وجود داشته است.
رساله حاضر با «عنوان حیات اقتصادی معصومین(ع)» به بررسی اموال درآمدهای مالی معصومین و سیره اقتصادی آنان می پردازد، این نوشتار به چهار فصل تقسیم بندی شده است. و پیش از بیان این چهار فصل، طرح تفصیلی پژوهش به عنوان مقدمه بیان گردیده است. و سپس واژگان کلیدی از قبیل، واژه حیات اقتصاد و معصومین(ع) از نگاه لغات و اصطلاح مورد بررسی قرار گرفته است.
فصل اول: به بررسی نقش اقتصاد در حیات بشری از منظر عقل، قرآن و سنت پرداخته شده است و طبق فرمایش عقل، قرآن و سنت ثابت شده است که اقتصاد در زندگی فردی و اجتماعی حرف اول را می زند و چرخ زندگی بشر به دور آن می چرخد.
و بعد نقش شرایط تأثیرگذار در حیات اقتصادی معصومین(ع) مطرح شده و سپس اقتصاد در عصر نبوی(ص)، علوی و دیگر ائمه(ع) مورد بررسی قرار گرفته است، و مشکلات اقتصادی اهل بیت(ع) و مسلمان و شیعیان در آن دوره و زمان و حل آن مشکلات توسط پیامبر اسلام(ص) و ائمه(ع) و نقش جنگ های صدر اسلام در اقتصاد اهل بیت(ع) و مسلمانان مطرح شده است.
فصل دوم: اموال معصومین(ع) مورد بررسی قرار گرفته و طبق نقل تاریخ و احادیث ثابت شده است که اهل بیت(ع) اموال فراوانی در اختیار داشته اند از قبیل، اموال موروثی، اموال غیر موروثی، مرکبها، گوسفندان، ادوات جنگی، وسائل منزل، لباسها و زمین کشاورزی و سپس اموال موقوفة
اهل بیت(ع) مطرح شده و راجع در این که معصومین(ع) اموال و املاک زیادی در راه خدا وقف کردند از جمله زمینها و قناتهای فراوانی را که امیرالمومنین(ع) با دست مبارک خود احداث کرده بود در راه خدا و برای بهره برداری فقراء وقف نمود. و بعد جایگاه وقف در اسلام و ترغیب و تشویق اهل بیت(ع) دیگران را به مسأله وقف مفصل مورد بحث قرار گرفته است.
فصل سوم: زمینه ها و منابع درآمد مالی معصومین(ع) مورد بررسی قرار گرفته است و تلاش شده که راههای درآمد اقتصادی معصومین(ع) طبق فرمایش قرآن، سنت و اخبار و تاریخ اسلامی روشن شود.
درآمد مالی اهل بیت(ع) طرق مختل داشته است که بطریق ذیل اشاره می شود: 1 – از طریق کار و کسب ، همان طوری که انبیای الهی اهل کار و تلاش بودند. اهل بیت(ع) همه شان بلا استثناء اهل کار و کسب بودند. و از راه حلال و آبرومندانه رزق و روزی را به دست می آوردند. 2 – از طریق تجارت و بازرگانی که پیامبر اکرم(ص) و امام صادق و امام جواد(ع) هر کدام در دوره و زمان خودش وقتی مال تجارت را می خریدند سود زیادی می بردند. 3 – زراعت و کشاورزی حضرت پیامبر اکرم(ص) با دست مبارک خود هستة خرما می کاشت و امیرالمومنین(ع) چنان کار می کرد و بیل می زد که الگوی نمونه کشاورزان است و اسلام به وجود علی بن ابی طالب افتخار می کند، حضرت امام باقر(ع) در سن کهولت و پیری بیل می زد و کشاورزی می نمود و هم چنین سایر امامان(ع) 4 – طبق فرمایش قرآن کریم یکی از راههای درآمد اقتصادی اهل بیت(ع) خمس، فیء و انفال بوده است. 5 – یکی ازراههای درآمد معصومین(ع) هدایای مردمی بوده است.
فصل چهارم: سیرة اقتصادی معصومین(ع) بررسی شده است.
اولین اصلی که پیامبر اکرم(ص) و امامان معصوم(ع) روی آن تأکید فراوان داشتند عدالت بوده است اعم از عدالت فردی و اجتماعی مخصوصاً عدالت اجتماعی که در بین دوست و دشمن با عدالت رفتار می کردند. مخصوصاً امیرالمومنین(ع) که در این زمینه بقدری شدت عمل نشان می داد که فرزند دلبند خود را با سیاه حبشی یکسان می دید و از بیت المال برای همه مسلمانان حق مساوی می دادند. و دومین اصل دوری از اسراف و نابود ساختن اموال و اتلاف ثروتهاست. سومین اصل دوری از تبذیر است تبذیر یعنی ضایع کردن مال اعم از مال شخصی یا بیت المال.
چهارمین اصل از اصول حاکم بر سیرة اقتصادی اهل بیت(ع) ایثار و انفاق بوده است.
اهل بیت(ع) همیشه به نیازمندان و مستمندان کمک می کرد و دین بده کاران را وقتی می آمد خدمت ائمه(ع) و اظهار بدهی می کردند، ادا می فرمودند و نیمه های شب انبان پول، نان و خرما را روی دوش می گذاشت و پشت در خانه فقراء و نیازمندان می برد و تقسیم می نمودند.
و آخرین اصلی که در این پژوهش آورده شده است، رعایت شایسته سالاری در کارگزاران مالی است، همان طوری که در قرآن کریم روی این امر تأکید شده است، در سیره نبوی(ص) و علوی(ع) نیز روی این مساله بسیار تاکید و توجه شده است، پیامبر اکرم(ص) و امام علی(ع) هر که را بر یک امری مسئولیت می داد اول شایستگی های او را می سنجید و بعد برایشان وظیفه می داد.

فهرست :

کليات تحقيق 1
تعريف مساله و بيان سوال هاي اصلي و فرعي تحقيق2
فرضيات تحقيق3
سابقه و پيشينه تحقيق:3
هدف تحقيق4
روش انجام تحقيق:5
قلمرو تحقيق (زماني، مکاني و موضوعي)5
چهارچوب تحقيق5
مفهوم شناسي6
حيات اقتصادي6
سيره7
سُنّت:9
معصومان11
عصمت در لغت11
عصمت در اصطلاح12
ادلة عصمت معصومانe13
1 - دليل عقلي13
ديدگاه شيخ صدوق:14
ديدگاه سيد مرتضي:15
ديدگاه علامه طباطبايي:16
2 - ادله نقلي16
اهلبيتe21

فصل اوّل / نقش اقتصاد در حيات بشري و شرايط تأثيرگذار بر حيات اقتصادي معصومين(ع) 24
مقدمه25
1 – 1 - نقش اقتصاد در حيات بشري ازمنظر عقل26
1 – 2 - اهميت و جايگاه اقتصاد از منظر قرآن27
1 – 3 - اهميت و جايگاه اقتصاد از منظر سنّت29
1 – 4 - نقش شرايط تأثيرگذار در حيات اقتصادي معصومينe34
1 – 4 – 1 – عصر نبوي\36
الف - مشکلات اقتصادي نظام نوپاي اسلام36
ب - حل مشکلات اقتصادي توسّط پيامبر اکرم\37
ج - دو عامل مهم در رفع مشکلات اقتصادي پيامبر اکرم و مسلمانان37
د - جنگ هاي مهم صدر اسلام و نقش آنها در اقتصاد اهل بيتe و مسلمانان38
هـ - نقش اموال و مزارع «بني قينقاع» در اقتصاد مسلمانان39
و - ريشه کن شدن «بني قريظه» و نقش اموال آنان در اقتصاد مسلمانان40
1 – 4 – 2 – عصر علوي41
امام علي~ و مدت 25 سال سکوت41
امام علي~ و حکومت45
امام علي و مشکلات سر راه آن حضرت47
الف- دگرگوني فرهنگي47
ب - تبعيضات اقتصادي47
ج - تبعيضات سياسي48
د - فراموشي اهداف اصلي48
هـ - بروز بدعت ها و بي تفاوتي مردم48
و - مشکلات ديگر امام علي48
1 – 4 – 3 – عصر ديگر ائمهe51
الف - سياست فشار اقتصادي بر اهل بيتe و شيعيانشان51
ب - شرايط دشوار اقتصادي جامعه در زمان امام هادي~53
ج - هزينه هاي دولت عباسي54
د - محاصره اقتصادي امام هادي~ و علويان و شيعيان54

فصل دوم / امـوال و داراييهاي معصومين(ع)56
1 – اموال رسول خدا\57
1 – 1 - اموال موروثي پيامبر57
1 – 2 – اموال غير موروثي58
1 – 2 – 1 – مرکبها و گوسفندان59
1 – 2 – 2 – ابزار و ادوات جنگي رسول خدا\61
1 – 2 – 3 – وسائل منزل و لباسها64
2 - اموال و املاک اميرمؤمنان65
3 – اموال و املاک حضرت زهراI67
4 – اموال و املاک امام حسن~ و امام حسين~73
5 – اموال و املاک ديگر ائمهd75
6 - اموال موروثي امام هادي~77
7 – اموال موقوفه اهل بيتe77
7 – 1 - جايگاه وقف در اسلام77
7 – 2 - ترغيب و تشويق اهل بيتe به مسأله وقف78
7 – 3 - موقوفه هاي رسول الله\79
7 – 4 - موقوفه هاي امير المؤمنين~83
7 – 5 - موقوفات حضرت فاطمه زهراI87
7 – 6 - موقوفه هاي امام حسين~91
7 – 7 - موقوفات امام صادق~91
7 – 8 - وقف نامه هاي حضرت موسي بن جعفر~91

فصل سوم / زمينه ها و منابع درآمد مالي معصومين(ع) 93
3 – 1 – فعاليت هاي اقتصادي94
3 – 1 – 1 - اهميت کار و تلاش از ديدگاه روايات94
3 – 1 – 2 - کار در سيره انبياي الهي95
3 – 1 – 3 – کار در سيره نبوي\96
3 – 1 – 4 – کار در سيرة علوي~97
الف - درآمدهاي مالي امام علي~ در دورة قبل از حکومت101
ب – درآمدهاي مالي امام علي~ در دوره حکومت105
3 - 1 – 5 – اهل بيتe و تجارت106
الف - پيامبر اکرم(ص) و تجارت108
ب - امام صادق~ و تجارت109
ج - امام جواد~ و تجارت110
3 – 1 – 6 – اهل بيتe و زراعت112
الف - پيامبر اکرم(ص) و زراعت114
ب - امام علي~ و زراعت115
ج - امام سجاد~ و زراعت119
د - امام باقر~ و زراعت119
هـ - امام صادق~ و زراعت121
و - امام کاظم~ و زراعت123
ز - امام هشتم~ و زراعت123
3 – 2 – خمس و فيء و انفال124
3 – 3 – هدايا براي اهل بيتe129
الف - پيامبر اکرم(ص) و قبول هديه130
ب - اميرالمومنين~ و قبول هديه130

فصل چهارم / سيره اقتصادي معصومين(ع) 131
مقدمه132
1 – کار و تلاش132
2 – مصرف133
2 – 1 – عدالت133
2 - 1 – 1 - واژه «عدل»133
2 - 1 – 2 - عدالت خواهي و حقيقت خواهي135
2 - 1 - 3 - عدالت اقتصادي از ديدگاه معصومينe138
2 - 1 – 4 - عدالت در رعايت حقّ مردم از بيت المال140
2 - 1 – 5 - سهم مساوي براي عامه مردم141
2 - 2 – اسراف گريزي142
2 - 2 – 1 – مفهوم اسراف142
2 - 2 – 2 – اهل بيتe و مسئله اسراف144
2 - 3 – تبذير گريزي145
2 - 3 – 1 – مفهوم تبذير145
2 - 3 – 2 – اهلبيتe و مسئله تبذير146
2 - 4 - سخاوت، ايثار و انفاق146
2 - 4 – 1 - بخشش بي نظير امام حسن~148
2 - 4 – 2 - سخاوت و جوان مردي امام حسين~150
2 - 4 – 3 - کمک و ايثار مخفيانه امام سجّاد~ به فقراء152
2 - 4 – 4 - بخش و انفاق امام باقر~ به مستمندان153
2 - 4 – 5 - امام صادق~ و کمک به نيازمندان154
2 - 4 – 6 - سخاوت و بخشندگي امام کاظم~155
2 - 5 – رعايت شايسته سالاري در نصب کارگزاران مالي157
2 - 5 – 1 - شايسته سالاري در قرآن157
2 - 5 – 2 - شايسته سالاري در سيرة نبوي\158
2 - 5 – 3 - شايسته سالاري در سيره علوي~159
خلاصه و نتيجه گيري161
فهرست منابع و مدارک 166

واژگان کلیدی : اقتصاد، سیره معصومین(ع)، حیات اقتصادی، سیرة اقتصادی، شرایط تأثیرگذار بر حیات اقتصادی
توضیحات : <#f:3180/>
تعداد نمایش : 3609 <<بازگشت